احسن بمعنى بهتر و بمعنى حسن عاقبت ، چيرگى و ظفر . جهت نزول : مجمع : ابو حمزهء ثمالى در تفسير خود نوشته است : اين آيه براى آن عدّه نازل شد كه خوددارى كردند از همراهى با پيغمبر ( ص ) در سفر جنگ تبوك مثل كعب بن مالك و مرارة بن ربيع و غير آنها ، و عبد اللَّه بن امّ مكتوم را كه نابينا بود در اين آيه معذور داشته است ، زيد بن ثابت گفت : من حضور پيغمبر بودم ، اين آيه نازل شد « لا يَسْتَوِي الْقاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ . . . وَالْمُجاهِدُونَ » و « أُولِي الضَّرَرِ » در آن نبود ، عبد اللَّه بن امّ مكتوم حاضر بود عرض كرد تكليف من چيست كه چنين كور و بيچاره‌ام ؟ پيغمبر را حال وحى فرا گرفت و به صورت بيخودى وحى برگذار فرمود : و به خود آمد و آسوده شد و به من فرمود چنين بنويس « لا يَسْتَوِي الْقاعِدُونَ . . . غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ » . ترجمه 95 : آن مردم مؤمن كه عذرى ندارند و بيمارى و نقصى در پاره هاى بدنشان نيست و از رفتن بجنگ خوددارى ميكنند برابر نيستند با آنها كه جان و مال به راه خدا و جهاد به كار مىبرند ، چون خداوند مقام مردم مجاهد بمال و جان را برتر نموده از آنها كه در خانه مىنشينند و از جنگ كناره ميكنند گرچه خداوند به همه ى مؤمنين وعده ى نيكو داده است ولى مجاهدين را بر كناره گيران از جنگ بمزدى بزرگ برترى داده 96 كه از سوى خداوند است برتريها و آمرزش و مهربانى و آمرزگار مهربان بوده . سخن مفسّرين : « غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ » 95 طبرى : قاريهاى مكه و مدينه و شام كلمه ى غير را منصوب و با صداى بالا قرائت كرده‌اند و بمعنى الا و مگر گفته‌اند ، و نتيجه چنين است : مگر مردم گرفتار ، و قاريهاى عراق با رفع و صداى جلو خوانده‌اند و صفت كلمه ى « الْقاعِدُونَ » دانسته‌اند تا معنى چنين باشد : متخلَّفين غير معذور برابر نيستند ، و زيد بن ثابت حكايت كرده است كه پيغمبر اين آيه را « لا يَسْتَوِي الْقاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ » به من املا ميفرمود ، و من مشغول نوشتن بودم ، ابن ام مكتوم وارد شد و گفت : اى رسول خدا اگر من ميتوانستم بجهاد ميرفتم ، در اين ميان وحى نازل شد و ران آن حضرت بر ران من بود و آن قدر سنگين شد كه پنداشتم كه ران من را نرم